නැවතත් මුල් පිටුවට

තීරු ලිපි - සැණකෙළිය

වහල ගහන් බැරියෝ අහස තමයි දෙයියෝ   

2018-03-25

වයඹ පළාතේ පොල් ත්‍රිකෝණයට අයත් දම්පිටිය ග්‍රාමය තරමක් පිටිසරබද ගැමි පරිසරයකින් යුත් ප්‍රදේශයක් විය. මෙම ගමෙහි විසූ කරෝලිස් මාමා බත බුලතින් හා ගොඩමඩ දෙකින්ම ජීවිකා වෘත්තිය කරගත් ගැමියකු විය. අඩු ආදායම්ලාභීන්ට හිමිවන පහසුකම් අතර කරෝලිස් මාමාටද සනීපාරක්ෂක වැසිකිළියක් සාදා ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය මුදල් ප්‍රතිපාදන ලැබුණේ කාලයක් තිස්සේ කරන ලද ඉල්ලීමකට අනුවය. වැසිකිළි වළ කපා අත්තිවාරම දමා වැසිකිළිය ගොඩනඟා ගැනීමට ගඩොල්, වැලි, කළුගල්, සිමෙන්ති හා උළු මිලදී ගැනීම සඳහා කරෝලිස් මාමාට ඒ සඳහා මුදල් ලැබුණු අතර වැසිකිළිය ක්‍රමක්‍රමයෙන් ගොඩනඟා ගත් කරෝලිස් මාමා එය වහලය දක්වා සාදා නිම කළේය.

පැරිස් නගරය යටින් මතුවුණු මළගිය ඇත්තන් සැරිසරන අත්භූත පාතාලයක්  

2018-03-25

ලොව සුන්දරම අග නගරයක් ලෙස සැලකෙන ප්‍රංශයේ පැරිස් නගරය බොහෝ ප්‍රංශ වැසියන් හඳුන්වන්නේ ලා විල් ලුමියා යන අන්වර්ථ නාමයෙනුයි. එහි අරුත වන්නේ ිආලෝකයේ නගරය යන්නයි. කෙසේ වුවත් මිලියන 12කට අධික ජනගහනයක් වාසය කරන මෙම කාර්යබහුල යුරෝපා අග නගරයේ පොළොව යටින් භූගත අවකාශයේ පැරීසියේ පැරැණි පදිංචිකරුවන් මිලියන 6කට අධික සංඛ්‍යාවකගේ ශේෂයන් තැන්පත් කොට ඇති බව බොහෝ දෙනා නොදන්නා කරුණක්. අතීතයේදී ඇතැමුන් මෙය හඳුන්වන ලද්දේ ප්‍රංශයේ මළවුන්ගේ අධිරාජ්‍යය ලෙසිනුයි.

මළසිරුරකින් එළියට ගත් වසර 100ක් තරම් පැරැණි ස්නායු පද්ධතිය මෙන්න  

2018-03-18

අවුරුදු සියයකට ආසන්න කාලයකට ඉහතදී මළසිරුරක් ව්‍යවච්ඡේදනයට ලක් කිරීමෙන් පිටතට ගන්නා ලද ස්නායු පද්ධතියක් මේ වනවිට මිසෝරි කෞතුකාගාරයේ අතිශය ආකර්ෂණීය ප්‍රදර්ශන භාණ්ඩයක් බවට පත්ව තිබේ. 1925දී එල් පී. රැම්ස්ඩෙල් හා එම්.ඒ. ෂැල්ක් යන වෛද්‍ය ශිෂ්‍යයන් දෙදෙනාට මළසිරුරක් භාර දී එය ව්‍යවච්ඡේදනය කරන ලෙස නියම කරනු ලැබීමෙන් පසු මෙම ස්නායු පද්ධතිය මෙසේ අනාවරණය කෙරුණේය. මොළයේ පත්ලෙන් සිය කාර්යය ආරම්භ කළ වෛද්‍ය ශිෂ්‍යයෝ දෙදෙනා සමස්ත ස්නායු පද්ධතිය එකම ගොන්නක් වශයෙන් තබා ගැනීම සඳහා විශේෂ සැලකිල්ලක් ඇතිව ව්‍යවච්ඡේදනය කරගෙන ගියහ. මේ සඳහා ඔවුන් දෙදෙනාට මාස කීපයක කාලය තුළ පැය 1,500ක් ගත වී යැයි 'ලයිව් සයන්ස්' සඟරාවෙන් වාර්තා විය.

ඊළඟ භවයේදී ඔබ උපදින්නෙ ඔබ වගේමද?  

2018-03-18

සමහරු, බුදු සමයෙහි සඳහන් වන්නේ පුනර්භවය මිස පුනරුත්පත්තිය නොවෙතැයිද පුනරුත්පත්තිය යන වචනයෙන් ආත්මවාදයක් ගම්‍ය වෙතැයිද කියා සිටිති. මෙයද මෙහිදී විමසා බැලිය යුතු ප්‍රශ්නයකැයි සිතමි. සූත්‍ර දේශානාවන් පුනබ්භව, පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති යන නාම පද යෙදී තිබේ. මෙයින් නැවත ඉපදීම අදහස් කරන වචනය 'පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති' යනු යැයි සිතමි. ඉහත ඇඟවූ පරිදි 'භව' යන්නේ ප්‍රකට අර්ථය අන්තරා භවයයි. එසේ නම් 'පුනබ්භව' යන්නේ අදහස නැවත සිදුවන 'අන්තරාභවය' විය යුතුය. 'පුනබ්භව' යන්නෙන්ම නැවත ඉපදීම කියැවේ නම් 'පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති' යන දිග වචනය අනවශ්‍යය. මේ සඳහා සූත්‍ර දේශනාවන්හි නිතර සඳහන් වන වචනය 'උපපජ්ජති' යනුය. උප පූර්ව පද් ධාතුවෙන් නිපැදී ඇති මේ ආඛ්‍යාතයේ අදහස 'ළඟට යයි' යනුය. වචනාර්ථ වශයෙන් බලනවා නම් මේ වචනය පුනරුත්පත්ති යන වචනයට වැඩියෙන් ආත්මවාදයට බර වෙයි. 'පුනරුත්පත්ති' යන වචනයේ අදහස නැවත මතු වීම යනුය. 'උපපත්ති' යන්නේ අදහස ඉහළට ඒම යනුය. 'පුනප්පුනං' ගබ්භමුපේති මන්‍දා්්' යන්නෙන්ද 'බාලයා නැවත නැවතත් ගර්භය වෙත' යන බව කියැවෙයි. උපේති යන වචනයේ අදහසද ළඟට යයි යනුය. 'උප්පජ්ජති' යන්නේ අර්ථය උඩට යයි යනුය. 'පුන' යන්න එකතු වූ මෙයින් ආත්මවාදයක් ගම්‍ය වේ නම් 'පුන' යන්න එකතු වූ 'උපේති' (ළඟට යයි) යන්නෙත් ඊටත් වඩා ප්‍රබල සේ ආත්මවාදයක් ගම්‍ය විය යුතුය. මේ හැමටම වඩා වැදගත් වන්නේ චුතූපපාත ඤාණය යන තැන යෙදී ඇති 'උපපාත' යන වචනයයි. මෙහි යෙදී ඇත්තේ ගමනාර්ථයෙහි වූ 'පද්' ධාතුව නොව වැටීම් අර්ථයෙහි වූ 'පත්' ධාතුවයි. 'උපපාතය' නම් ළඟ වැටීමයි. ඕපපාති යන වචනය ද මීටම සම්බන්ධය. 'ඕපපාතී' යන වචනය හා 'මනෝමය කාර්යය' අතර ඇති සම්බන්ධය මින් ඉහතදීද සාකච්ඡා කෙරිණි. ඒ අනුව චුතූපපාත ඤාණයේදී දකිනු ලබන්නේ 'මනෝමය කායයෙන් එන සත්ත්වයා' ය.

වන්නි මහ කැලය මැදින් මතුවුණු රඹවෙට්ටිකුලම් ප්‍රදේශයේ හෙළ ඉතිහාසය  

2018-03-18

වන්නි කැලෑවල ඇති අපේ ජාතික උරුමය පෙන්වන නටබුන් ස්ථාන අපේ ඇස නොගැටී තවත් කොපමණ තිබේද? 1960 ගණන්වල ප්‍රදේශවල ගවේෂණය කළ සටහන් පරීක්ෂා කර බලන විට මෙය නොව ස්ථාන සමහරක් ගැන දක්වා නැත. නාවක්කුලම ගල්කන්ද කැඩීම පිළිබඳ පරීක්ෂා කිරීමට යෑමේදී මඬුකන්ද, නාවක්කුලම කන්ද, මහාකච්චකොඩිය කන්ද වැනි කඳු එක යායට පිහිටා ඇති ශේෂ කඳුගැට දක්නට ලැබේ.

හෙළ රජ දහනක තොරතුරු මතු කරන නැඟෙනහිර කතිරවේලියේ සැඟවුණු රහස්  

2018-03-18

තොප්පිගල මහ වනාන්තරය එහෙම්පිටින්ම හෙළ ඉතිහාසයේ රහස් ගොන්නක් සඟවා ගත් පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකමක් ඇති ඓතිහාසික ප්‍රදේශයක් බව නොරහසකි.

නිරෝගී සුව දෙමින් දරු පලද ලැබදෙමින් කාලිමෑණියන්ගෙන් අසරණියක් පිහිට ලැබූ හැටි  

2018-03-18

හලාවත, මුන්නේශ්වරමේ අයියනායක දේවාල පාරේ ශ්‍රී ප්‍රත්‍යාන්ගිරා අම්මාන් කෝවිලේ ප්‍රධාන පූජක මහේන්ද්‍රසාමි පවසන්නේ තම කන්නලව්ව ඉදිරිපත් කරන නිර්දෝෂී බැතිමතුන්ට මෑණියන්ගේ කරුණාව, ආදරය, පිහිට අනිවාර්යයෙන්ම ලැබෙන බවය.

කලල මත නොගිලුණු ‘වරණ’ පද්මිනී සෙනෙවිරත්නගේ නවකතාවක්   

2018-03-18

'වරණ' යන වදනෙහි අරුත් කිහිපයකි. ඇතා යනු එක් අරුතක් වන අතර ශේ‍ර්ෂ්ඨ නැතහොත් උතුම් යන අර්ථයද එහි ගැබ්වේ. පද්මිනි සෙනෙවිරත්න ලේඛිකාවගේ 'වරණ' සාහිත්‍යමය ප්‍රබන්ධයද එම අර්ථයෙන් සැලකූ කල එබඳුම ප්‍රබන්ධයක් බවත් කලෙකට පසු කියවන්නට ලැබුණු නිරවුල් එකක් බවත් සඳහන් කිරීම වටනේය.

වේදිකා නාට්‍ය කියන්නේ මට ඇබ්බැහියක් ‘කොළඹ පාර’ වේදිකාවට රැගෙන එන සුසිල් වික්‍රමසිංහ   

2018-03-18

ඔබේ 'නාට්‍ය නිෂ්පාදන' භූමිකාව ගැන කතා කළොත් වේදිකා නාට්‍යවලට සම්බන්ධ වෙලා අවුරුදු 40ක් විතර. රංගන ශිල්පියකු ලෙස තමයි වේදිකාවට අවතීර්ණ වුණේ. පාසල් කාලයේ සිට වේදිකාවට ඇල්මක් ඇති වුණා. රංගන ශිල්පියකු වීමේ සිහිනය කලා ජීවිතය පුරාම තිබුණා. රංගනයට අමතරව නාට්‍ය කලාවේ අනුෂාංගික අංශ කෙරෙහි යොමු වුණා. ආර්ථික අපහසුතාවලට ලක්වෙමින් වෙනත් රැකියාවක් නොකර නාට්‍ය කලාව සමඟ සිටියේ නාට්‍ය කලාවට ඇති කැමැත්ත නිසාමයි. 'බිසෝ' කියන නාට්‍ය සංවිධානය කළේ මම. ඉන් පසුව සංවිධාන අංශයට වැඩි කාලයක් යොමු කරන්න හිතුවා. දැනටමත් මම ක්ෂේත්‍රයේ රැඳී සිටින්නේ නාට්‍ය සංවිධායකවරයකු හැටියට තමයි.

මේ ත්‍රිපිටකය තල්පත්වල ලිවීමේ කතාවයි අරුණ ශාන්ත එරමිණිගම්මන   

2018-03-18

නවකතා කිහිපයක් ලියා ඇති අරුණ ශාන්ත එරමිණිගම්මනගේ අලුත්ම නවකතාව "කරකොළයෙන් තල්කොළයට" එළිදැක්වීම නිමිත්තෙන් ඔහු සමඟ කළ සංලාපයකි

මව්බිම දැන්

තවදුරටත්

අද මව්‍බිමෙන්

තවදුරටත්

අද පුවත්පත

අද කාටූනය

mawbima Cartoon